BÜTÜN KONULAR
Üyelik Girişi
Site Haritası
Seminer Takvimi
YALNIZLIK ÜLKESİ

Ekolali İçin PratikÇözümler

Değerli okuyucular bildiğiniz gibi otizmli çocukların, konuşmayla ilgili bazı problemleri vardır.

Bunlar;
Konuşulanları anlamada güçlük,
 
Edatların uygun yer ve zamanda kullanılmaması.
Bu yazımda ekolali üzerinde duracağım.
Norm içi bebeklerde konuşma diğer bireylerin ses ve dil hareketlerini taklitle başlar. 18 aylıkken bebekler diğerlerinin konuşmalarını tekrar ederler. Bu sözcükleri tekrarlama 2,5-3 yaşına kadar devam eder. 
  Norm içi çocuklarda belli bir süre sonra kaybolan ekolali otistik çocuklarda uzun süreli olarak devam eder. 
Ekolali, çocuğun duyduklarını aynı ses tonuyla tekrar etmesidir. Ekolali, konuşma becerisi olan otistik çocukların çoğunda görülür. Yaşın ilerlemesi ve eğitimle ekolalide azalma görülür. 
Otistik çocuklarda ekolali, anında ekolali ve gecikmiş ekolali olarak ayrılabilir. 
Anında ekolali konuşma sırasında söylenenlerin tekrar edilmesidir. . Örneğin, “Adın ne?” diye sorulduğunda çocuk, “Adın ne? diye karşılık verir, “Günaydın Ali” denildiğinde, o da “Günaydın Ali” diye aynı cümleyi tekrarlar.
  Gecikmiş ekolali ise çocuğun günler, aylar önce duyduğu sözleri tekrarlamasıdır. 
Kimi çocuk, bağımsız olarak tek bir kelime söylemezken, yüzlerce şarkıyı ezbere bilir ve istediği an şarkıyı söyler. Gecikmiş ekolali, Asperger sendromlu çocuklarda da sık görülür. Örneğin, Yasin Asperger sendromlu, dokuz yaşında çok sevimli bir çocuktur. İhtiyaçları dışında karşılıklı konuşma görülmez; fakat sorulara cevap verir, uzun ve düzgün cümleler kurar, birileri güldüğü zaman katılır. Annesinin kendisini tesseli etmek için söylediği bütün cümleleri sıkıldığında tekrar eder. Annesi yanında olmadığı halde annesiyle karşılıklı konuşuyormuş gibi, hem kendi hem de annesinin söylediklerini hep aynı ses tonuyla tekrar eder:
Yasin: Anne otobüs gelecek mi?
Yasin: Birazdan gelecek oğlum.
Yasin: Bak otobüs geliyor cici oğlum.
Yasin: Anne otobüs ne zaman gelecek?
Yasin: Şimdi gelir, ağlama oğlum, bak beni üzüyorsun vb konuşmalar dakikalarca devam eder.
  Ekolaliyi azaltma: Otistik çocuklarda ekolali uzun süreli devam ettiği için spontan konuşma ortadan kalkmaktadır. 
  Bu yüzden çocuğun sözel iletişiminin geliştirilmesi için ekolalinin azaltılması gerekmektedir. Bunun içinde çocuğun ifadelerin de uygun sözcük kullanımları yoksa bunlar öğretilmelidir. Uygun sözcüklerin öğretiminde ödül kullanılmalıdır. 
  Ekolaliyi azaltabilmek için öncelikle ifadelerdeki uygun olmayan durumlar görmemezlikten gelinmesi gerekmektedir. Eğer bunu başaramazsak çocuk bizim ilgimizi çekmek için bunu kullanabilir. 
  Böylece uygun olmayan konuşmalar görmemezlikten gelinip doğru konuşmalar ödüllendirilirse çocuğun ekolalisi azalacak ve spontan konuşması artacaktır. 
  Beraber çalıştığımız G. S de yoğun biçimde ekolali görülmekteydi. Öncelikle çocuğu (gözlemleyip) ekolaliyi hangi durumlarda daha yoğun kullandığını tespit ettik. G.S ekolaliyi daha çok çevresindeki olanları ya da anlatılanları anlamadığında kullanıyordu. Biz bu konuyla ilgilendikçe ekolalisi artarak devam etti. Ayrıca isteklerini tek kelimeyle ve yüksek bir ses tonuyla istiyordu. Örn: “Su” diye bağırıyordu su istediğinde. Biz de ekolalisini kullanarak ondaki bu bozukluğu giderme yoluna gittik. “Su” diye bağırdığında “Su istiyorum” kalıbını söyleyerek onun tekrar etmesini sağladık. Bunu her söylediğinde ikincil ödüllerle ödüllendirdik. Bir süre sonra G.S su isterken “su istiyorum” kalıbını öğrendi ve kullanmaya başladı. Bunu genellemek için ailesiyle görüşüp çalışmanın evde de devam ettirilmesini sağladık.
Ekolali otistik kişilerin çok belirgin bir özelliğidir. Bazı kelimeler, cümlenin bir bölümü ya da bir deyim hiç değiştirilmeden tekrar edilir. Ekolalinin otistik kişiler için birçok işlevi olabilir. Örneğin dikkat çekme, konuşmayı sürdürme ya da belirli bir ifadeyi anlama gibi. Bundan dolayı ekolalinin öğrenci için nasıl bir işlevi olduğunun saptanması çok önemlidir. Eğer ekolali cümleyi anlama işlevini görüyorsa, bazı durumlarda buna izin vermek gerekir. Ancak kelimelerin daha sessiz tekrarlanması sağlanabilir.
Öğrenciye sürekli tekrar ettiği bir ifadeyi gerçekten anlayıp anlamadığı sorulur. Eğer anlamadıysa bu ifade tekrarlanmayacak duruma gelene kadar bu adım tekrarlanır. Terapist çalışma yaptığı cümlelerin listesini çıkartıp sağlanan başarıyı sürekli kontrol etmelidir.
Eğer ekolaliler dikkat çekmek amacıyla yapılıyorsa, konuşma içinde onları duymazlıktan gelerek azaltmak mümkündür. Hiçbir zaman ekolali sonucu çocuğa ilgi gösterilmemelidir. Ancak bu durumda öğrenciye başka bir alanda (örneğin bir oyun teklifinde bulunarak) ilgi göstermek gerekir.
Ekolali sterotip davranışa dönüşüp kendi kendini rahatlama amacıyla yapılıyorsa onu görmezlikten gelerek, oyunla dikkati başka yere çekebilirsiniz.

Berat Çelik

Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam149
Toplam Ziyaret126572
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar2.24932.2584
Euro2.88042.8919
Hava Durumu
Anlık
Yarın
14° 19° 13°
Saat